««ο «πρωταγωνιστής» καλείται να είναι ο εαυτός του πάνω στη σκηνή και να αναπαριστάνει το δικό του προσωπικό κόσμο. Καλείται να είναι ο εαυτός του, και όχι ένας ηθοποιός, καθώς ο ηθοποιός πάνω στη σκηνή είναι εξαναγκασμένος να θυσιάσει τον δικό του προσωπικό εαυτό για το ρόλο που θα του επιβάλλει ένας θεατρικός συγγραφέας... Κανείς δεν γνωρίζει καλύτερα τον εαυτό του από ό, τι ο ίδιος ο εαυτός του.»»
J. Moreno

hilkegillianruella

       Το «ψυχόδραμα», όπως φανερώνουν τα συνθετικά του, είναι η δράση της ψυχής, δηλ η έμπρακτη απεικόνιση της εσωτερικής πραγματικότητας. Ο κόσμος που εγκαινιάζει είναι συμβολικός και ψυχολογικός και δεν ακολουθεί τους συμβατικούς κανόνες του τόπου και του χρόνου. Κινείται στα πλαίσια της υποκειμενικής πραγματικότητας, όπως αυτή παρουσιάζεται μέσα από την οπτική του πρωταγωνιστή και ακολουθεί τις ανάγκες του, προσφέροντας τη μοναδική ευκαιρία να αναβιώσει, με αφαιρετικό τρόπο, σκηνές από το παρελθόν, το παρόν και το μέλλον του. Μέσα από ένα πλήθος τεχνικών, προσφέρει την αίσθηση της πραγματικότητας διατηρώντας τη συμβολική ποιότητα των γεγονότων.

       Το ψυχόδραμα εφαρμόζεται από ειδικά εκπαιδευμένους θεραπευτές που έχουν στην ευχέρεια τους ένα ευρύ φάσμα τεχνικών, με στόχο να ενισχύσουν τη μαγεία της εκδραμάτισης και να επιφέρουν τα επιθυμητά θεραπευτικά αποτελέσματα. Οι τεχνικές δράσης, προσφέρουν τη δυνατότητα αξιοποίησης όχι μόνο των λεγομένων αλλά και άλλων εξωλεκτικών πληροφοριών που δίνονται από τη συμπεριφορά, τη στάση του σώματος, την έκφραση του προσώπου, τη χροιά της φωνής κτλ. Κάποιες από αυτές είναι:

  • Βοηθητικά «εγώ»: το μέλος της ομάδας που καλείται, κατά τη δράση, να αναπαραστήσει ένα σημαντικό πρόσωπο από τη ζωή του πρωταγωνιστή. Ο ρόλος αυτός παίζεται σύμφωνα με τις υποδείξεις του πρωταγωνιστή, έτσι ώστε να πλησιάσει, όσο το δυνατόν περισσότερο στον πραγματικότητα του βιώματός του. Τα βοηθητικά εγώ επιλέγονται από τον πρωταγωνιστή για να υποδυθούν υπαρκτά πρόσωπα, αλλά και αφηρημένες έννοιες, όπως συναισθήματα, σκέψεις, φόβους κτλ.
  • Σωσίας: το μέλος της ομάδας που θα παίξει, όσο το δυνατόν πιο πιστά, το ρόλο του πρωταγωνιστή, μιμούμενος, όχι μόνο τα λόγια του, αλλά, τον τρόπο έκφρασης, τις κινήσεις και τις αντιδράσεις του, στη συγκεκριμένη σκηνή που εκδραματίζει.
  • Αλλαγή ρόλων: είναι η διαδικασία της αντιστροφής του ρόλου του πρωταγωνιστή με το ρόλο κάποιου άλλου, με τον οποίο συνδιαλέγεται στη συγκεκριμένη ψυχοδραματικής σκηνή. Μέσω της αντιστροφής ρόλου, ο πρωταγωνιστής έχει την ευκαιρία να παρατηρήσει τον εαυτό του μέσα από τα μάτια κάποιου άλλου αλλά και να μπει στη θέση του άλλου. Αυτή η εμπειρία είναι ιδιαίτερα αποκαλυπτική, καθώς ανοίγει το δρόμο για την αλλαγή οπτικής της πραγματικότητας.
  • Τεχνική του «καθρέφτη»: ο πρωταγωνιστής αντικαθίσταται από το «σωσία», και παρακολουθεί την επανάληψη της σκηνής, που διαδραματίζεται, σύμφωνα με τον τρόπο που την παρουσίασε ο ίδιος. Με άλλα λόγια, του δίνεται η δυνατότητα να παρακολουθήσει μια σκηνή από τη ζωή του, σαν να την έβλεπε μαγνητοσκοπημένη. Παρατηρώντας τη σκηνή από απόσταση, αντιλαμβάνεται πλευρές της συμπεριφοράς του, που ενδεχομένως, να μην είχε εντοπίσει, αλλά αποκτά ενόραση και για την συμπεριφορά των άλλων που εμπλέκονται στη συγκεκριμένη σκηνή.

       Αυτές είναι μερικές από τεχνικές του ψυχοδράματος που εφαρμόζονται τόσο σε ομαδικές όσο και σε ατομικές συνεδρίες. Ωστόσο, όπως είναι εύκολα κατανοητό, οι τεχνικές δράσης, αδικούνται από τις περιγραφές, καθώς καμία αφήγηση δεν είναι ικανή να συμπεριλάβει τον πλούτο της βιωματικής εμπειρίας και το πλήθος των παραγόντων που δίνουν υπόσταση στην αναπαράσταση της πραγματικότητας στην ψυχοδραματική σκηνή.